Kara Köse Oyununun Tarihi gelişimi,oyun kuralları,oynanış şekli

Oyunun Tarihi  Gelişimi(Araştırma ve yazı:Ufuk KÖZLEME)

Kara köse oyununun tam olarak ortaya çıkış süreci bilinmemektedir.Oyunun tarihinin köyün kuruluşuna kadar uzandığı tahmin edilmektedir. İki yıldır gençlerimiz tarafından ifa edilen yöresel oyunumuz Karaköse uzun bir
aradan sonra gençlerimizce yaşatılmaya çalışılması bakımından önemlidir.Genellikle kışın ocak veya şubat aylarında oynanan oyunun amacı eğlenmek ve oyunculara maddi destek sağlamaktır. Oyuncular genellikle maddi imkânsızlıklar içerisinde olan şahıs kadrosundan oluşur. Bilindiği gibi teknolojinin gelişmemiş olduğu Tv, bilgisayar gibi iletişim araçlarının olmadığı zamanlarda insanlar uzun geçen kış gecelerinde bir birlerini ziyaret ederler, sohbet edilir, masallar anlatılırdı.

İşte bu uzun kış gecelerini bu tip etkinlikle geçiren halk, kış gündüzlerini de
karaköse gibi oyunlarla şenlik günlerine dönüştürmektedir. Anlatıldığına göre
eskiden düzenli olarak gerçekleştirilen karaköse oyununu izlemek için köyümüze
civar köylerden insanlar gelir, eğlenir ve köylerine dönerlermiş. Kara köse
oyununun ismini nerden aldığı, ortaya çıkış aşaması hakkında bir malumat
bulunmamakla birlikte, bu oyunun sadece Çalgan Köyü’ne has bir oyun olmadığı,
yöremizde bulunan civar köylerce de oynandığı bilinmektedir.

Karaköse Oyununun
Oyuncu Kadrosu

 

  1. Ayı
  2. Ayının Sahibi
  3. Şeytan
  4. Unlu Köse
  5. Kara Köse
  6. Gelin(1)
  7. Gelin(2)
  8. Kocakarı
  9. Keşiş
  10. Asker
  11. Hâkim
  12. Eşek

 

 

 

OYUNCULARIN GÖREVLERİ                                                                                                                                                                   Ayı: Gelinleri kaçıran insanları ve yakalandıktan sonra kendisine verilen para cezasını vermek istemeyen kişileri döver. Zaman zaman oyuncuların ortasında sahibinin komutuyla oynar.

Ayı Sahibi: Ayının sorumluluğu ayının sahibindedir. Ayının boynundaki zinciri tutar veayıyı zaman zaman izleyicilerin arasında oynatarak herkesi eğlendirir.

Unlu Köse:Kocakarının eşi ve ayı sahibinin, şeytanın, gelinlerin, keşişin yaşlı babasıdır.Kızlarını kaçıranları elindeki sopasıyla döver. Oyuncular hep birlikte toplanıp horon oynarken Unlu köse aniden bayılır, ölü numarası yapar. O esnada Kara Köse Unlu Köse’nin başına dikilir elindeki sopayı göğüs kafesine koyarak ona çeşitli sorular sorar. Unlu kösenin başında koyun derisinden yapılmış uzun yünlü bir kavuk bulunur. Ayrıca yüzü unla sıvazlanarak beyaz hale getirilir. İsmini
yüzüne sürülen undan almıştır.

Koca Karı: Unlu kösenin yaşlı eşidir.Beli bükülmüş üstü başı eskidir.Beline iple bağlanmış çeşitli mutfak gereçleri bulunur.(rende,cezve,kaşık,kepçe vs…).Koca karı bazen köylüler tarafından kaçırılır.

Kara Köse: Unlu kösenin oğludur. Yüzü kömür sürülerek siyahlaştırılır. İsmini yüzüne sürülen kömürün renginden almıştır. Unlu köse bayılıp ölü takliti yaptığında ona sorular sorar.

Gelinler:Kocakarının ve Unlu kösenin evde kalmış kızlarıdır. Kendilerini evlendirmeyen Kocakarı ve unlu köse’ye inat köyden gözlerine kestirdikleri bir erkeğin koluna girer ve kaçarlar. Her kaçışlarında asker, Unlu köse, ayı, asker ve keşiş tarafından yakalanırlar. Gelinleri kaçıranlarda çeşitli oyuncular tarafından
cezalandırılır.

Keşiş: Elinde içi samanla dolu bir teneke vardır. Tenekenin altından tenekenin içine kadar uzanan demir bir boru vardır. Keşiş elindeki bu tenekeyi demir boruyla üfleyerek etrafa duman saçar. Halka sorar:  “içinizde hasta var mı? “ eğer halktan biri hasta olduğunu söylerse keşiş o kişiyi okur. Elindeki tenekeyi üfleyerek hasta olduğunu söyleyen şahsın yüzüne duman üfler.

Asker: Askerin elinde bir tüfek vardır ve bu tüfekle asker; Gelinleri kaçıranları yakalayarak cezalandırılması için hâkimin karşısına götürür.

Hâkim:  Askerin cezalandırılması için getirdiği şahsa para cezası verir. Verdiği cezayı elindeki deftere yazar.

Eşek: Eşek karakterini oynayan şahıs bir merdiveni belinden geçirerek iple vücuduna sabitler.Eşek olacak kişi sayısı ikidir. Üzerlerine eski sicimler örtülere oyuncular eşeğe benzetilmeye çalışılır. Eşek meydanda çocuk görürse çocukları sırtına bindirir ve onları sırtından düşürmeye çalışır. Çevrede çocuklar dışında
sırtına binmeye çalışanları elinde bulunan kırbaçla dövmeye çalışır.

Şeytan: Üzerinde beyaz bir elbise vardır. Beline bir iğne sabitlenir. Gelinleri kaçıranlara bu iğneyi batırmaya çalışır. Şeytan izleyiciler tarafından sürekli dalga geçilen, şaka yapılan, itilip kakılarak düşürülmeye çalışılan bir oyuncudur. Elleri omuz hizasından geçirilen bir oduna bağlı olduğundan çok fazla koşamaz, düşürülmesi kolay olduğu içinde izleyiciler tarafından sürekli rahatsız edilir. Şeytan çevresinde bulunan ve onu rahatsız eden kişilere belindeki iğneyle korkutmaya çalışır.

Yukarıda ki şahıs kadrosunun dışında  oyuncular tarafından seçilmiş toplayıcılar
bulunur.Kapı kapı  gezen toplayıcılar oyuncular ve kendileri için gittikleri evlerden; un, yağ, çökelek, peynir, şeker, bulgur, patates gibi gıdaları toplarlar.Oyun bittikten sonra toplanan bu ürünlerden yemek yapılıp oyuncular tarafından toplanılır ve birlikte yenir.Arta kalan kısım satılarak kazanılan para oyuncular tarafından paylaştırılır.

 

                 

Orhan ÇINAR

Yazar: orhan

Bu yazıyı paylaş

  • facebook-share
  • tweet-it
  • friendfeed
  • plus-it

yorumlar